Difüzyon mesajı nedeniyle havalimanında yakalanma riski, mesajın amacı, gönderildiği ülkeler ve Türkiye’deki ulusal kayda nasıl işlendiğine göre değişir. Diffusion, bir Interpol üyesi ülkenin kendi Ulusal Merkez Bürosu üzerinden seçtiği bazı veya tüm ülkelere doğrudan gönderdiği iş birliği talebidir. Kırmızı bültenle aynı yayın sürecine sahip değildir; ancak Interpol kurallarına uymak zorundadır.
Bir diffusion her zaman yakalama amacı taşımaz. Yer tespiti, bilgi toplama veya iade amacıyla geçici yakalama talebi içerebilir. Bu yüzden havalimanına gitmeden önce yalnızca “Interpol kaydı var” bilgisiyle kesin sonuç çıkarmak doğru değildir.
Diffusion ile kırmızı bülten arasındaki fark
Kırmızı bülten Genel Sekreterlik tarafından yayımlanan küresel bir bildirimdir. Diffusion ise üye ülke tarafından seçilen ülkelere doğrudan dolaşıma sokulur ve Interpol veri tabanına kaydedilir. Interpol’ün resmî açıklamasına göre her iki araç da Anayasa ve Veri İşleme Kurallarına uygun olmalıdır.
Genel Sekreterlik, wanted person diffusion kayıtlarını hukuki uygunluk yönünden inceleyebilir; uygun olmayan veri iptal edilebilir. Kayıt türleri hakkında Interpol diffusion notice sayfasının mevcut URL’si yayında değilse kullanılmamalıdır; bu yazıda yalnızca doğrulanmış bağlantılar yer almaktadır.
Havalimanında kontrol nasıl gerçekleşir?
Pasaport kontrolünde kimlik bilgileri ulusal ve uluslararası sistemlerle karşılaştırılabilir. Eşleşme görülürse kolluk birimi ad, doğum tarihi, vatandaşlık, pasaport numarası, fotoğraf ve yabancı karar bilgilerini doğrulamalıdır. Aynı isimli kişi nedeniyle hatalı eşleşme ihtimali derhâl incelenmelidir.
Türkiye’deki genel işlem sırası Interpol nedeniyle gözaltına alınma süreci içeriğinde açıklanmıştır.
Diffusion doğrudan tutuklama kararı mıdır?
Hayır. Diffusion, Türk mahkemesi tarafından verilmiş bir tutuklama kararı değildir. Türkiye’de özgürlüğü kısıtlayan işlem ulusal hukukta yetkili makamın kararına dayanmalıdır. Mesajda geçici yakalama talebi bulunsa bile 6706 sayılı Kanun, Ceza Muhakemesi Kanunu ve uygulanabilir sözleşmeler çerçevesinde değerlendirme yapılır.
- Mesajın gönderen ülke ve amacı,
- Geçerli yabancı yakalama kararının varlığı,
- Kimlik bilgilerinin doğruluğu,
- Resmî iade talebinin bulunup bulunmadığı,
- Geçici tutuklama koşulları ve süreleri,
- Adli kontrolün yeterli olup olmadığı.
Yakalanan kişinin hakları
Kişi yakalama nedenini öğrenme, avukat yardımından yararlanma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve anlamadığı dilde işlem yapılıyorsa tercüman talep etme hakkına sahiptir. Sağlık sorunu ve düzenli ilaç kullanımı tutanağa geçirilmelidir. Yabancı uyruklu kişiler için Interpol nedeniyle yakalanan yabancılar yazısı ek bilgiler sunar.
Avukat; mesajın tam niteliğini, karar numarasını ve Türkiye’deki kaydın dayanağını öğrenmeye çalışır. Tutuklama veya adli kontrol kararı verilirse süresinde itiraz hazırlanır.
Geçici tutuklama ve iade riski
Diffusion iade talebinin yerine geçmez. Talep eden devletin resmî iade evrakını merkezî makam üzerinden göndermesi gerekir. Dosya ağır ceza mahkemesine gelirse mahkeme iadenin kabul edilebilirliğini inceler. Süreç Interpol araması nedeniyle Türkiye’den iade rehberinde açıklanır.
Siyasi suç, işkence veya kötü muamele riski, vatandaşlık, çifte cezalandırılabilirlik, zamanaşımı ve kesin hüküm gibi iade engelleri somut belgelerle sunulabilir.
Diffusion kaydına CCF üzerinden itiraz
Diffusion verisi hakkında CCF’ye erişim, düzeltme veya silme talebi yapılabilir. Kayıt siyasi, askerî, dinî veya ırksal amaç taşıyorsa; yabancı karar kalkmışsa; kimlik ya da suç bilgisi hatalıysa bu gerekçeler belgelenir. Başvuru yolu CCF başvurusu sayfasında açıklanmıştır.
CCF başvurusu Türkiye’deki gözaltı veya iade işlemini otomatik durdurmaz. Ulusal itirazlar ayrıca yapılmalı; CCF kararı çıktığında ilgili makamlara sunulmalıdır.
Seyahat öncesi yapılabilecek kontroller
- Kaynak ülkedeki avukat aracılığıyla yakalama kararının güncelliğini araştırmak,
- CCF erişim başvurusu seçeneğini değerlendirmek,
- Kimlik ve aynı isim karışıklığını gösteren belgeleri hazırlamak,
- Türkiye’de acil ulaşılacak avukat ve aile iletişim planı oluşturmak,
- Hiçbir ülke için yakalanmama garantisi verilemeyeceğini bilmek.
Avukat Esra Aslan ile acil değerlendirme
Havalimanında yakalama hâlinde diffusion, ulusal tedbir ve iade ihtimali aynı gün içinde incelenebilir. Avukat Esra Aslan ile iletişim kurularak mevcut tutanak ve yabancı kararlar değerlendirilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Diffusion tüm ülkelerde görünür mü?
Gönderen ülke bazı veya tüm üye ülkeleri seçebilir; dolaşım kapsamı dosyaya göre değişir.
Havalimanında kesin yakalama olur mu?
Kesinlik yoktur. Kayıt, ülke hukuku ve yetkili makam kararı birlikte belirleyicidir.
Transit geçişte işlem yapılabilir mi?
Transit ülkenin sistemi ve hukuku önemlidir; risk güzergâha göre ayrıca değerlendirilir.
Diffusion kamuya açık mıdır?
Çoğu diffusion kamuya açık bir internet listesinde yer almaz.
Yanlış kişi eşleşmesi nasıl düzeltilir?
Pasaport ve ayırt edici kimlik bilgileriyle ulusal makamlara ve gerekirse CCF’ye başvurulur.
CCF başvurusu seyahati güvenli hâle getirir mi?
Başvurunun yapılması tek başına yakalama riskini ortadan kaldırmaz.
Diffusion silinirse ulusal karar da kalkar mı?
Hayır. Kaynak ülkedeki yakalama kararı ayrıca ele alınmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirmedir. Seyahat ve yakalama riski somut kayıt, güzergâh ve ülke hukukuna göre değişir.
